strona glowna

Archiwum: ‘kultura’ Category

Kategoria: (Historia, kultura) Autror: młodszy programista Data: 4 maja 2011

Obszary zamieszkałe przez społeczność majów można podzielić na trzy główne historyczne obszary.

  • Obszar Północny otaczający większość odpowiedniego Półwyspu Jukatan, przeważnie obszerne przestronne tereny, krasowe nizin wapiennych, w granicach meksykańskich stanów Jukatan, Campeche i Quintana Roo. Północny kawałek półwyspu porośnięta jest przez niskie, kserofilne lasy i kolczaste zarośla, przechodzące ku południowi w tropikalny las podzwrotnikowy. Północna część terenu nie ma rzek i jezior, zaś jedynym źródłem wody są naturalne studnie (cenote), zaś na terenach na którym takie studnie nie występowały (np. na wzgórzach Puuc), miejscowa ludność była zmuszona do wykuwania w skałach zbiorników na wodę deszczową (chultunes).

  • Obszar Centralny ogarniający większość współczesnego terytorium Belize, północna, nizinna części Gwatemail (El Petén), południowe regiony meksykańskiego stanu Campeche, oraz pas ziemi od południowej granicy Belize i zachodniego Hondurasu, wzdłuż zlewiska rzeki Usmacinta aż do jej ujścia do Atlantyku (część meksykańskich stanów Chiapas i Tabasco). Terytorium te zajęte jest przez niziny i niskie wzgórza, porośnięte tropikalnym lasem podzwrotnikowym (Selva Maya), miejscami o charakterze nizinnego lasu deszczowego.

  • Obszar Południowy – obejmują pas łańcuchów górskich i wulkanów, mniej więcej od granic Salwadoru po wybrzeże atlantyckie stanu Tabasco, wzdłuż wybrzeży Pacyfiku; większa część tego obszaru znajduje się dziś w Gwetemail i częściowo meksykańskiego stanu Chaipas. Pierwotną roślinność tego terenu stanowią lasy dębowe, lasy sosnowe i górskie lasy mgliste.





Kategoria: (Historia, kultura) Autror: młodszy programista Data: 4 maja 2011

Cywilizacja majów - rozwinięta cywilizacja rolnicza i miejska, stworzona w okresie prekolumbijskim na terenach Mezoameryki zamieszkałych przez grupy ludów posługujących się językiem majów. Początki osadnictwa Majów w regionie zamieszkiwanym przez nich do dziś datuje się na okolice XXX wieku p.n.e., jednak podstawy późniejszej kultury Majów są widoczne dopiero u Olmeków. To oni właśnie mniej więcej w XVI wieku p.n.e. stworzyli wysoce rozwiniętą kulturę duchową i materialną. W miastach takich jak Tres Zapotes, La Venta i San Lorenzo wzniesiono m.in. niskie platformy i piramidy, a także pojawiła się symbolika związana z kultem zaświatów, jak na przykład przedstawienie wejścia w zaświaty za pomocą ust lub paszczy Potwora Ziemi (Earth Monster). Mniej więcej w tym samym czasie na terenach zamieszkanych przez Majów pojawiają się rolnictwo i ceramika, wyraźnie zapożyczone od Olmeków.

Po upadku cywilizacji olmeckiej w późnym okresie preklasycznym (Late Preclassic), to jest mniej więcej w V wieku p.n.e., na terenach Majów widoczne jest kilka centrów rozwoju:

  • Na wybrzeżu atlantyckim dzisiejszej Gwatemali kultura Epi-Olmeków (Epi-Olmecs) budowała m.in. stele, ołtarze, a także używała swoistego alfabetu, który miał wielki wpływ na późniejsze pismo Majów. Składał się on z około 400 znaków i używał systemu kropek i kresek na oznaczenie liczb, a także zbliżonego systemu kalendarzowego. W warstwie ikonograficznej, Epi-Olmekowie często utożsamiali jaskinie z wejściem w zaświaty.

  • W Petén powstały pierwsze większe zorganizowane wewnętrznie osady (m.in. El Mirador i Nakbé).

  • Na terenie dzisiejszego środkowego Belize pojawiają się pierwsze domy zdobione stukiem i zbudowane wokół centralnego dziedzińca.